Timmeren in Cambodja

Peter de Vries was – samen met zijn partner Dieni – één van de deelnemers aan de Huizenbouwreis 2012 van Stichting Toetssteen. Hieronder de door hem gemaakte compilatie van zijn blog-berichten tijdens de bouwreis eind januari, begin februari 2012.

De eerste bouwdag
Zes uur de wekker, zondag een rustdag, vergeet het maar. Maar het geeft niet want we zijn het gevoel voor dagen toch allang kwijt. Eén ding staat vast, vandaag moet het gebeuren, vandaag gaan we timmeren. De nacht was best redelijk te doen, maar de airco moet er wel bij aan blijven om de klamme hitte buiten de hotelkamer te houden. Het uitdelen van het ontbijt verloopt chaotisch, daar zijn ze nog niet goed op ingericht. Maar het is smakelijk en voedzaam en dat is het voornaamste, want we hebben nog een zware dag voor de boeg. Om zeven uur worden we opgehaald door medewerkers van Tabitha die ons de weg wijzen naar de bouwlocatie. Ook Rith, onze Cambodjaanse gids, gaat mee timmeren en wordt in een T-shirt gehesen. Hij vindt het een eer om zijn landgenoten, die slechts een schamel bezit hebben, te kunnen helpen. Vanaf het hotel is een klein half uurtje rijden. Op een gegeven moment draait de bus van het asfalt af en vervolgen we een verhard zandpad. Onze buschauffeur stuurt van kuil naar kuil en de inzittenden worden regelmatig vanaf de banken gelanceerd.

Op de bouwplaats rolt de oranje meute uit de bus en worden we opgewacht door nerveus kijkende mensen, waarschijnlijk de potentiële bewoners, en heel veel kinderen. Tijdens de rit in de bus zijn vijf bouwteams, ieder bestaande uit 4 man/vrouw samengesteld.
Hamers, nagels, touw en waterpas liggen gereed en we krijgen ondersteuning van de aannemer die de betonnen palen heeft geplaatst en het geraamte en de daken al heeft voorbereid. Het lijkt ons logisch om de geplande 20 huizen netjes over twee dagen te verdelen. Maar dat is te simpel gedacht. Op deze locatie staan er twaalf te wachten en de volgende acht staan een stuk verderop. En daar het niet handig is om morgen nog een keertje te moeten verkassen moeten we er vandaag twaalf klaar krijgen en dan zou het morgen een makkie moeten zijn.

De teams verspreiden zich over de bouwlocatie. Per huis zorgt één tweetal ervoor dat de vloerplanken vast komen te liggen en de andere twee vliegen tegen de wanden op. De bouwwijze is vrij simpel en de golfplaten zijn niet te zwaar. Het blijft wel uitkijken voor de scherpe randen en regelmatig zie je iemand bebloed rondlopen. Als het loopt, dan loopt het, en voor we er erg in hebben zijn we toe aan ons tweede huis. Maar hoe hoger het zonnetje komt te staan, des te zwaarder wordt de hamer. Zweet gutst uit alle poriën en het water is niet aan te slepen. En was het nou nog grenen waarin de nagels moesten... maar nee, hardhout is de lokale houtsoort en met dit harde hout zullen we het moeten doen.

Onze werkzaamheden zijn trouwens niet onopgemerkt gebleven. Districtsgouverneur Mr. AnLee komt hoogstpersoonlijk poolshoogte nemen van wat wij hier allemaal bewerkstelligen. Ook de overheid is zich bewust van het belang van betere vooruitzichten voor de bevolking...

Tegen twaalven ontstaat er een kluwen van bouwers, inmiddels omgedoopt tot ‘Rainbow Builders’, rond de picknick plaats, de schaft is nog niet officieel omgeroepen maar de meesten hebben behoefte aan een time-out. Er is een provisorische douche aanwezig bestaande uit een ton met water, een bakje en handbediening. Het is werkelijk een genot zo’n plens water over je kop en dat nog wel met kleren aan. Als de buik weer gevuld is en de dorst gelest blijkt, spreken we de overgebleven energie aan. Er moeten nog vijf huizen worden afgemaakt. De gang de ladder op wordt steeds zwaarder en gelukkig kun je bij het laatste huis niet met z’n tienen aan de slag dus kunnen we elkaar afwisselen. Tegen drieën gaat de laatste nagel erin en is de klus gedaan. Moe maar voldaan. Morgen is er weer een dag. Maar wel één met een handicap; de spieren zullen opspelen èn we hebben een paar man minder.

De aanleiding
Hoe komt iemand er nu in godsnaam bij om bij 35°C aan de andere kant van de wereld nagels in hout te gaan slaan? Het begint allemaal medio december 2011 wanneer een E-mail binnenkomt van de Stichting Toetssteen. De Stichting Toetssteen is een initiatief van Giulio Tomaello en Cor Hoogeveen, beiden eigenaar van bedrijven die hun omzet halen uit het werken met terrazzobeton. Naast het leiden van hun onderneming willen ze het maatschappelijk verantwoord ondernemen meer laten zijn dan een papieren doelstelling. Ze zetten zich in voor de kansarme medemens op deze aardbol. En dus zijn er plannen voor een tweede reis naar Cambodja (de eerste reis was een jaar eerder). Het doel: huizen bouwen voor de allerarmsten; huizen op palen zodat bij de jaarlijkse overstromingen het weinige bezit droog kan blijven. Cor en Giulio doen een oproep aan vrijwilligers die deze reis mee willen maken. En zo beginnen een aantal weken van fondsverwerving; er moet geld op tafel komen, geld voor huizen en geld voor waterputten. Voorwaarde om mee op ‘timmervakantie’ te mogen is om minimaal één huis te sponsoren à € 750,–. Een waterput kan worden aangelegd voor € 200,–.

Op de dag van vertrek meldt zich een gemêleerd gezelschap bij de balie op Schiphol; waaronder de eerder genoemde ondernemers, een grafisch ontwerper, een thuiszorgwerker, een software deskundige, een veearts, een ex-veehouder/landbouwer, een aannemer, een accountant, een 16-jarige student 4 VWO (voor wie deze reis geldt als een maatschappelijke stage), een manager, een technoloog... 19 man/vrouw die met een cheque onder de arm een avontuur aangaan in een ver, vreemd land: Cambodja.

Contrasten en herinneringen aan een wreed verleden
De eerste paar dagen leren de Rainbow Builders het land een beetje kennen, de eeuwenoude tempels van Angkor Wat bij Siem Reap zijn een hoogtepunt, net als het in Hindoe stijl opgebouwde Koninklijk Paleis en het Nationaal Museum in Phnom Penh. Deze pracht en praal staat in schril contrast tot de dorpen rond het grote meer Tonle-Sap (betekent: Groot Meer). De huizen zweven hoog in de lucht op een wir-war van houten palen. Tijdens het regenseizoen vult het meer zich en breidt zich uit tot vier maal het huidige oppervlak. Niet alleen met regenwater maar ook met smeltwater vanuit Tibet wordt door de Mekong River aangevoerd. Het waterpeil van het meer stijgt met 8 – 9 meter. Nu in de droge periode wordt het land, dat drooggevallen is, bewerkt. Bomen, rijst, maïs, watermeloenen, sesam, aubergines, pompoenen, etc. worden gezaaid en geoogst.

Naast de landbouw is visvangst een belangrijke bron van inkomsten. In de bermen zitten hele families kleine, vers gevangen, visjes uit de visnetten te slaan om die vervolgens op lange doeken half op de weg, half in de berm te drogen te leggen. Maar de bewoners van de paalwoningen hebben hiermee een bron van inkomsten waardoor er tenminste nog van een redelijk bestaan sprake is. Slechter gesteld is het met de mensen die leven in de sloppenwijken van Phnom Penh. Wat we aantreffen in de voormalige Franse- en Chinese wijken is onthutsend; sinds de jaren vijftig zijn veel huizen gesloopt en vervangen door woningen met meerdere woonlagen, men heeft woningen in de woningen gecreëerd. Betonnen hokken zonder ramen en niet groter dan drie bij drie meter, waar het leven zich hoofdzakelijk in steegjes afspeelt en het zonlicht bijna niet door kan dringen. Eten op straat, wassen op straat, een tuinslang als douche en waar families met elkaar moeten leven en slapen op de vierkante meter. Een belangrijk deel van de op straat levende kinderen zijn HIV-besmet of zijn verslaafd aan lijmsnuiven.

En dan nog de stille getuigenissen vanuit het recente verleden, het wrede regime van de Rode Khmer. We bezoeken het Tuol Sleng Genocide museum. Ook wel bekend als het voormalige Security Office 21. Dit oorspronkelijke Primary- and High School-complex werd door het regime van Pol Pot in gebruik genomen als gevangenis. Hier werd de  hoger opgeleide bevolking in de voormalige klaslokalen gemarteld om een bekentenis af te dwingen waardoor het stempel spion kon worden opgeplakt. Een puur administratieve handeling, want bekentenis of niet… het eindresultaat was altijd de dood. Als laatste bezoeken we de plaats waar het vonnis, even buiten Phnom Penh, werd voltrokken; de Killing Fields. Een bizarre omgeving, een monument dat onweerlegbaar uitstraalt wat zijn functie moet zijn geweest, tientallen kuilen waar links en rechts nog beenderen en gebitten aan de oppervlakte komen en links en rechts geschriften die getuigen van de wreedheden die hier hebben plaatsgevonden. Tijdens de executies klonk er uit luidsprekers harde muziek die het schreeuwen van de slachtoffers moest overstemmen.

Tabitha Foundation
We begrijpen nu dat we zijn gearriveerd in een land met een sterk getraumatiseerde bevolking. Door de wreedheden vanuit het recente verleden is er sprake van een absurd scheve bevolkingsopbouw: 50% van de bevolking is jonger dan 25 jaar en 75% is zelfs jonger dan 18 jaar! De levensverwachting ligt rond het 55ste levensjaar. Mensen van die leeftijd hebben het schrikbewind aan den lijve ondervonden maar hebben de voor de verwerking noodzakelijke geestelijke gezondheidszorg moeten ontberen omdat die simpelweg niet aanwezig is. Gelukkig zijn er in de wereld altijd mensen die zich het lot van de minder bedeelden aantrekken.

Zo iemand is Janne Ritskes, de van oorsprong Nederlandse oprichtster (uit Smilde) van Tabitha Foundation die tot doel heeft om de kansarme Cambodjanen een betere toekomst te bieden. Op een ochtend maken we met haar kennis in het hoofdkwartier van Tabitha in Phnom Penh. Een inspirerende en gedreven vrouw die in een monoloog van ruim een uur niet alleen de recente geschiedenis behandelt maar tevens uiteenzet hoe zij met haar Foundation tracht het leven van de arme Cambodjaan weer een beetje op de rit te krijgen. Door het vijf jaar durende schrikbewind van de Rode Khmer is niet alleen alle kennis verdwenen, geschat wordt dat 75–80% van de hoger opgeleiden door de Rode Khmer zijn vermoord, ook de eigenwaarde van de Cambodjaan is gedaald tot op het nulpunt. Iedereen in dit land van boven de 40 jaar leeft met de verschrikkelijke angst van het verleden.

Maar langzaamaan komt het land er weer bovenop. En zo verhalend komt Janne bij de kern van ons verblijf hier. Het land heeft nog zo ontzettend veel hulp nodig. De gezondheidszorg staat nog in de kinderschoenen. De helft van de kinderen in het gebied waar wij gaan bouwen sterft voor ze een jaar oud zijn. Vaak krijgen ze bij de geboorte nog geen naam. Zelf is Janne sinds 1½ jaar genezen van borstkanker, daarvoor moest zij voor behandeling naar Singapore. Niet voor te stellen is dat vele 18-19 jarige meisjes sterven aan borstkanker en dat ca 90% van de vrouwen lijdt aan een of andere sexueel overdraagbare ziekte. En dit bracht haar op het idee voor plannen voor de bouw van een ziekenhuis speciaal voor vrouwen: NOKOR TEP.  Met de bouw is 5,5 miljoen dollar gemoeid, de bouw start binnenkort maar nog lang niet al het geld is binnen. Het is een emotioneel verhaal, waar door menigeen even extra geslikt moet worden en een traantje weggepinkt.

Overigens zijn Cor en Giulio een dag eerder al bij Janne langsgeweest voor een controle van de boeken. Stichting Toetssteen wil zeker weten dat alle gedoneerde gelden goed terecht komen en hiervan verslag uitdoen naar haar donateurs.

Dan is het tijd voor zakendoen. De Stichting Toetssteen heeft zich verbonden met de activiteiten van Tabitha. Volledig spontaan bieden de Rainbow Builders 1.000 dollar aan voor het fonds voor de bouw van het ziekenhuis. Vervolgens mag Janne een cheque aannemen ter waarde van 50 waterputten en vervolgens nog een cheque ter waarde van de bouw van 100 huizen. Een fantastisch resultaat als gevolg van de vele sponsoracties in Nederland. De Stichting Toetssteen en haar donateurs hebben het weer geflikt.

Erkenning: Veuve Clicquot Initiative for Economic Development Award
Enkele dagen na deze inspirerende ontmoeting ontvangen we een verrassend bericht:
Janne Ritskes ontvangt op 11 februari 2012 de Veuve Clicquot Initiative for Economic Development Award tijdens een gala diner van de American Women Group in Parijs. De American Women Group heeft Janne voorgedragen voor deze onderscheiding vanwege haar verdiensten voor de allerarmsten in Cambodja, met name haar inspanningen om de gezondheid en levensstandaard van gezinnen te verbeteren o.a. door de beschikbaarheid van gezond drinkwater en door het bevorderen van het gevoel van eigenwaarde.
Het beroemde champagnehuis uit Reims kent deze prijs jaarlijks toe aan een vrouw die zich heeft onderscheiden op het gebied van visie, leidinggeven, creativiteit, doorzettingsvermogen en vooral ook maatschappelijke betrokkenheid.

Meerdere NGO’s actief
Gelukkig staat de Stichting Toetssteen niet alleen. Vanuit Nederland zijn er nog zeker 15 andere NGO’s (Non-Governmental Organizations, organisaties die in dit land heel veel werk verzetten om het leven van de Cambodjanen naar een menswaardig niveau te brengen). Tijdens ons verblijf in Cambodja maken we kennis met ‘Stichting De Brug’, ‘Ideas at Work’ en de stichting ‘The Hopeful Children Center’.

Niet alleen huisvesting en drinkwater zijn speerpunten maar ook de ondersteuning van  landbouw en veeteelt helpt mee in de ontwikkeling van het land. Een varken en een koe zijn hier een groot bezit, ze betekenen een bron van inkomsten. Runderen kosten 700–800 dollar. Een astronomisch bedrag en voor de arme bevolking onbereikbaar. Carola Käller, van ‘The Hopeful Children Center’ heeft de lease-koe uitgevonden. Haar Stichting koopt zelf een koe, laat deze insemineren en geeft de koe een jaar in bruikleen aan een gezin. Als ze er goed voor zorgen en het kalfje wordt geboren, mogen ze het kalfje houden en verhuist de koe naar een andere familie. Belangrijke motivatie voor deze constructie is dat de mensen inzet en goede wil moeten tonen om met hun leven vooruit te willen, anders is de hulp water naar de zee dragen.

Hetzelfde geldt voor de door Tabitha gesponsorde huizen: de gezinnen die nu in onze huizen gaan wonen krijgen dat ook niet voor niets; ze zijn door Tabitha geselecteerd en worden aangemoedigd om met hun landbouw wat geld te verdienen. Ze moeten kunnen laten zien dat ze vooruit willen en daarvoor willen werken. De eigen bijdrage bedraagt 25 dollar, voor deze mensen een gigantisch kapitaal.

De oplevering
In de bus op weg naar een tweede dag timmeren kun je aan de houding en de gezichten zien dat de dag van gisteren er toch wel heeft ingehakt. Ook ontstaan er links en rechts wat kleinere ongemakken rondom het maag-darmkanaal. In de bus krijgen we de mededeling dat onze voormannen er vanochtend tussenuit knijpen om samen met onze gids en vertegenwoordigers van Tabitha naar de locatie te gaan waar de ‘Concrete Lions’ van Stichting Toetssteen vorig jaar aan het bouwen zijn geweest. Dat betekent één team minder met nog acht huizen te gaan. Bij het naderen van de nieuwe bouwlocatie passeren we de woningen die we gisteren hebben neergezet. Voor één raam ontwaren we zelfs als iets dat door moet gaan voor een gordijn. Honderd meter verder worden we al opgewacht door verwachtingsvolle aspirant bewoners.

Voor achten zitten de eerste platen er alweer tegen aan en de eerste vloerplanken vast. De komende uren verlopen niet anders dan gisteren; timmeren, timmeren, zweten, water drinken, even pauzeren met een banaan, een eitje, een broodje, timmeren, timmeren, timmeren. Waar kwamen we hier ook alweer voor? Gelukkig was het iets meer bewolkt dan gisteren en het werk verloopt voorspoedig. Rond het middaguur wordt de laatste nagel geslagen.

Tijd voor ontspanning. Met de jeugd worden kringspelletjes gedaan en ‘Jan Huigen in de Ton’ is duidelijk favoriet. Als Cor en Giulio weer terug zijn, hebben ze goed nieuws: het is dat de vertegenwoordigers van Tabitha erbij waren en dat Giulio nog foto`s van vorig jaar bij zich had, anders hadden ze de huizen niet meer herkend. In een jaar tijd heeft er zich een complete metamorfose afgespeeld. Er was van alles aan de huizen vast gebouwd en menig gezin heeft nu een drukke nering. In een huis, dat ze van binnen bekeken hebben, lag een rijst voorraad van ca. 500 dollar. Kinderen gaan nu naar school... Wat een dak boven je hoofd, en niet te vergeten de beschikbaarheid van schoon water, al niet kan betekenen. In dit klimaat en met water zijn ze in staat om drie keer per jaar te oogsten. Deze mensen hebben de weg omhoog gevonden.

Dan begint het officiële gedeelte van de overhandiging van de huizen. Giulio spreekt de hoop uit voor de nieuwe bewoners dat dit een nieuwe start kan zijn naar een betere toekomst. Met de overhandiging van het vloerkleed is de overdracht officieel een feit. Sommigen kunnen de tranen amper bedwingen; akon, akon, akon... bedankt, bedankt, bedankt.

De laatste handeling is het timmeren van de naambordjes en het ‘staatieportret’ voor op de website van de Stichting Toetssteen. Twintig van deze karakteristieke plaatjes worden geschoten, in de loop van het jaar zullen er uit naam van de Stichting Toetssteen nog tachtig bijkomen. Wij zullen daar niet meer bij zijn, de bouwactiviteiten worden gecoördineerd door Tabitha en potentiële bouwers zijn bijvoorbeeld scholieren en studenten afkomstig uit Australië. We maken nog een afsluitende groepsfoto en de ‘Rainbow Builders’ druipen af naar de bus. Nu de klus af is vloeit de energie ook langzaam weg.

Maar dat is maar tijdelijk. Want terugkijken op deze bouwperiode geeft ook weer nieuwe energie. Energie die Stichting Toetssteen kan gebruiken om vooruit te kijken en nodig heeft om toe te werken aan een derde reis, een reis naar een land dat onze hulp zo hard nodig heeft, Cambodja. Een reis die open staat voor eenieder die een steentje wil bijdragen. En is het dan wellicht niet fysiek, alle financiële steentjes zijn ook meer dan welkom!

Peter de Vries, Rainbow Builders, 2012



Op Schiphol krijgt elke deelnemer een oranje t-shirt, daarna begint het…
Op Schiphol krijgt elke deelnemer een oranje t-shirt, daarna begint het grote ruilen om de juiste maat te bemachtigen...
Wat een contrast met Cambodja: onze ‘tussenstop’ Singapore.
Wat een contrast met Cambodja: onze ‘tussenstop’ Singapore.
Angkor Wat is een indrukwekkend complex van vele tempels en een enorme…
Angkor Wat is een indrukwekkend complex van vele tempels en een enorme toeristische trekpleister. Hier poseert het bouwteam bij de befaamde boom-tentakels.
In Siem Reap werd ook een bezoek gebracht aan Artisans d’Angkor een…
In Siem Reap werd ook een bezoek gebracht aan Artisans d’Angkor een opleidingswerkplaats voor tradionele Cambodjaanse ambachten.
Tijdens het reizen (zowel in het vliegtuig als in de bus) hebben we…
Tijdens het reizen (zowel in het vliegtuig als in de bus) hebben we veel kunnen zien, tenminste... wie wakker bleef...
Tonle Sap is een bijzondere plek met alle paalwoningen. Nodig die…
Tonle Sap is een bijzondere plek met alle paalwoningen. Nodig die palen, want het waterpeil kan enorm variëren.
Het drijvende dorp Kompong Kleang bij Tonle Sap.
Het drijvende dorp Kompong Kleang bij Tonle Sap.
De boottocht op de Mekong bij ondergaande zon met fantastisch uitzicht…
De boottocht op de Mekong bij ondergaande zon met fantastisch uitzicht op de skyline van Phnom Penh.
De architectonische tour per riskja door Phnom Penh maakte ook veel…
De architectonische tour per riskja door Phnom Penh maakte ook veel indruk.
In Phnom Penh kijk je je ogen uit...
In Phnom Penh kijk je je ogen uit...
Het Koninklijk Paleis en het Nationaal Museum zien er, in tegenstelling…
Het Koninklijk Paleis en het Nationaal Museum zien er, in tegenstelling tot veel andere gebouwen in Phnom Penh, picobello uit.
Alle bezienswaardigheden en indrukken maken ook hongerig...
Alle bezienswaardigheden en indrukken maken ook hongerig...
Boekencontrole door voorzitter Giulio Tomaello bij Tabitha. Alles…
Boekencontrole door voorzitter Giulio Tomaello bij Tabitha. Alles klopte tot op de cent.
Tabitha selecteert de gezinnen in plukjes van ± 10 en stelt de…
Tabitha selecteert de gezinnen in plukjes van ± 10 en stelt de bouwteams samen die de overige huizen moeten gaan bouwen.
Janne was enorm blij met de twee fantastische cheques die we…
Janne was enorm blij met de twee fantastische cheques die we meebrachten: 100 huizen en 50 waterputten!
Er zijn vreselijke afbeeldingen te laten zien van Tuol Sleng en de…
Er zijn vreselijke afbeeldingen te laten zien van Tuol Sleng en de Killing Fields, maar dit zegt misschien genoeg.
Onze gids stopt ons vol met interessante informatie.
Onze gids stopt ons vol met interessante informatie.
Kep, in het zuiden van Cambodja, is een mooi plek. Een boottocht naar…
Kep, in het zuiden van Cambodja, is een mooi plek. Een boottocht naar Rabbit Island maakt de vakantie-sfeer compleet. Het echte zweten moet nog beginnen...
Peter de Vries timmert er op los op de eerste bouwdag.
Peter de Vries timmert er op los op de eerste bouwdag.
De t-shirts hangen, na een handwasje, te drogen op het balkon van het…
De t-shirts hangen, na een handwasje, te drogen op het balkon van het hotel in Kep; morgen moeten ze weer aan...
Op de tweede dag was er wel wat ruimte voor wat Hollandse spelletjes…
Op de tweede dag was er wel wat ruimte voor wat Hollandse spelletjes met de Cambodjaanse kinderen.
Peter giet zijn partner Dieni wat verkoeling over het hoofd tijdens een…
Peter giet zijn partner Dieni wat verkoeling over het hoofd tijdens een welverdiende pauze.
Met de overhandiging van het Tabitha-vloerkleed is het opleveren van de…
Met de overhandiging van het Tabitha-vloerkleed is het opleveren van de huizen een feit.



site/cms BY TWEED.NL pprzz® website

sitemap Stichting Toetssteen

kernwoorden

Stichting Toetssteen
steentje bijdragen
ANBI-erkend
Cambodja
huizen bouwen voor de allerarmsten
Janne Ritskes
Annette Fuller Weimar
Giulio Tomaello
Cor Hoogeveen
Raimon Veen
Marcel Straver
draaiboek huizen bouwen
waterreservoirs
ziekenhuis
Nokor Tep Hospital for Women
Janne’s blog
 
Deze website wordt onderhouden met cms pprzz® een product van ontwerpbureau TWEED in Vinkeveen