woensdag 14 januari 2015 (dag 5) een bijzondere en indrukwekkende dag

Het is nu 21 uur en ik heb net in mijn eentje rondgelopen in de buurt van ons hotel in Phnom Penh. Door de overvolle straten met winkeltjes, eethuisjes, mensen die hun waren aanbieden en tuktuks. Over de boulevard langs de rivier, door het park voor het paleis. Overal mensen van alle leeftijden, op brommers, lopend, op de terrasjes, in groepjes zittend in het gras of met hun handeltje. Sommigen ook bedelend. En de sfeer voelt ZO vredig, ontspannen en veilig!

Dat valt me extra op omdat vandaag in het teken stond van de werkzaamheden en visie van Stichting Tabitha en van de gewelddadige jaren van Pol Pot en zijn Rode Khmer (Khmer Rouge, zoals ze dat hier noemen). Want we "wisten" het allemaal natuurlijk wel zo'n beetje, de gruwelen van Pol Pot (dacht ikzelf bijvoorbeeld) maar wat was het aangrijpend en emotioneel om te horen en te zien wat er werkelijk gebeurde en wat het betekende voor de bewoners van Cambodja. En hoe het doorwerkt in de mensen en in hun leven van nu. Een situatie die ook het uitgangspunt is voor de wijze van werken van Janne Ritskes en "haar" Tabitha. Ook "onze" Tabitha, omdat St. Toetssteen direct met hen samenwerkt. Via hen werkt.

In 1953 was Cambodja onafhankelijk geworden na de Franse overheersing. In 1970 werden ze betrokken in de Vietnamoorlog, met grote aantallen slachtoffers en vluchtelingenstromen door bombardementen van de Amerikanen. Cambodja, dat als een "niets-land" werd gezien omdat het geen natuurlijke hulpbronnen heeft. Nadat de Amerikanen zich terugtrokken, trokken op 17 april 1975, nu 40 jaar geleden, de troepen van de Rode Khmer als helden Phnom Penh binnen. De bevolking dacht dat ze bevrijd waren, maar een van de grootste tragedies (genocide) uit de recente geschiedenis begon. Iedereen (2 miljoen mensen) moest de stad binnen enkele uren verlaten. Zo niet, dan werd je ter plekke doorgeschoten. Reden: het land in alle opzichten met de grond gelijk maken, terug naar ground zero, om het dan op de Pol Pot manier weer "op te bouwen". Alle mensen met enige opleiding (en dus {C}[1]{C} wellicht met een eigen mening) werden vermoord, iedereen met een bril op, enz., je kunt het zo gek niet bedenken. Over niets, zelfs niet over de kleinste dingen, mocht je zelf beslissen, je mocht niets zelf bedenken of doen. Voor alles en niets werd je gevangen genomen, gemarteld, vermoord. Totaal (naar schatting) 2 - 2 1/2 van de 7 miljoen inwoners. Bij iedereen werd erin gestampt dat je niets waard was. Alles van waarde werd vernietigd. Een bewind dat (in deze vorm) duurde tot januari 1979. Het land was volledig ontwricht.

Tot op de dag van vandaag werkt dat door, moeten mensen weer leren dat ze zelf hun leven ter hand mogen nemen, zelf besluiten mogen nemen. En heeft iedereen een groot deel van z'n familie verloren. Zo verloor onze gids als 1-jarige zijn vader.

Janne vertelde het verhaal van een van haar stafmedewerksters: alle kinderen werden weggehaald bij hun ouders en in kinderhuizen gestopt. Zij moesten in de rijstvelden werken, maar  zij moest als 4-jarige (tot ze 7 was) de baby's verzorgen. Baby's die van de Rode Khmer niet mochten huilen (niemand mocht huilen!), anders werden ze met hun hoofd tegen de muur doodgeslagen. 39 jaar daarna sprak dit meisje (nu deze vrouw) er voor het eerst (!) over, tegen Janne. Omdat ze na een conflict over haar gedrag uitriep: je begrijpt ons niet! Ze voelde zich nog steeds schuldig aan al deze doden omdat het haar niet was gelukt de kinderen te laten stoppen met huilen.........

's Morgens waren we te gast in het kantoor/winkel/naai-atelier van stichting Tabitha en vertelde oprichter Janne over al deze dingen en de daaruit voortvloeiende werkwijze. We waren diep onder de indruk van en geroerd door deze vrouw, door de combinatie van visie, kracht, doorzettings- en overtuigingsvermogen en zachtheid, liefde. Door de enorme resultaten ook. Door het verhaal van Cambodja.

De armsten van de armsten worden op zo'n manier ondersteund dat ze ZELF hun leven weer ter hand kunnen nemen, weer hoop en zelfvertrouwen krijgen, het na een aantal jaren weer zelf kunnen redden.

Op alle levensgebieden: huizen, waterputten, spaarmogelijkheden, onderwijs, gezondheidszorg. Zie daarvoor hun website.

En zijn bijvoorbeeld al meer dan 30.000 huisjes gebouwd, meestal door de bewoners zelf.

De huisjes die wij helpen bouwen zijn voor mensen die niet zelf tot bouwen in staat zijn.

Na afloop konden wij, kon St. Toetssteen, aan Janne enkele cheques aanbieden: $70.000 voor waterputten/pompen, $30.000 voor huisjes en nu al (1 dag nadat we haar vrouwenziekenhuis bezochten) $45.000 voor het ziekenhuis, met een verwachting van $50.000 tijdens deze reis.

Behalve Janne hadden ook velen van ons de tranen in hun ogen.

De rest van de dag doken we nog dieper in de verschrikkingen van 4 jaar Rode Khmer.

De toenmalige gevangenis/martelcentrum is nu het Tuol Sleng Genocide Museum. Een verbijsterende ervaring. Met bijvoorbeeld  foto's van de laatst vermoorde mensen, hoe ze werden aangetroffen in hun cellen. Met martelwerktuigen. Met kamers vol foto's van vermoorde mensen. Met de regels voor de gevangenen, zoals: er mag nooit worden geschreeuwd, ook niet bij elektrocutie.

Voor mijzelf was het extra (?) emotioneel omdat het grootste deel van mijn familie in WO-2 in concentratiekampen is vermoord en ik het tot op heden nog niet heb aangedurfd dergelijke kampen te bezoeken. Blijkbaar was het nodig om eerst hier te zijn en opnieuw te beseffen dat zulke wreedheden en zulk lijden (helaas) niet "exclusief" zijn, maar universeel. En dat ieder daarna op eigen wijze rouwt en weer vorm en inhoud geeft aan zijn leven. En dat wij als mensen met elkaar verbonden zijn.

Tenslotte naar de Killing Fields, het executieterrein van Choeung Ek. Hier zijn ondermeer alle 17.000 gevangenen van Tuol Sleng vermoord en in massagraven gegooid. Maar ook baby' en hun moeders. Veel stoffelijke resten zijn geborgen, maar veel massagraven zijn nog niet geopend. En het blijkt ondoenlijk alle botresten te bergen, op ons pad was dat ook daadwerkelijk te zien........Enkele schokkende "details" over wat daar gebeurde laat ik hier maar achterwege. Maar nu nog voelbaar. En dit alles zo kort geleden.....

 

Tenslotte iets dat Smey, onze nieuwe gids, op de terugweg in de bus vertelde en dat mij (ons) enorm ontroerde: de daders (toen veelal jonge knullen die waren gehersenspoeld) en de slachtoffers leven echt samen in dit land. De slachtoffers hebben de daders vergeven  (i.p.v. te kiezen voor vergelding) om zo weer verder te kunnen met hun leven, om hun land te kunnen opbouwen. Wat een voorbeeld.

Ik voel een diepe bewondering voor deze mensen. Hun verdriet ligt nog vlak onder de oppervlakte, maar ze zijn ook vitaal, aardig (heel aardig), behulpzaam, hardwerkend, zachtmoedig. En humoristisch. En dat " totale pakket" raakt mij keer op keer. Ik ben dankbaar hier te zijn!

Jetty



Janne heet ons hartelijk welkom.
Aandachtig luisteren we naar het verhaal. Hoe het allemaal is gekomen. Stichting Tabitha bestond in oktober 20 jaar!
De cheque's deze keer had een extra dimensie. $ 30,000 aan huizen project $ 70,000 aan waterproject samen met de Wilde Ganzen $ 50,000 voor het ziekenhuis NOKOR TEP
Vooral de cheque voor NOKOR TEP was voor Janne een enorme verrassing. Geweldig bedankt sponsoren van deze bouwgroep! Er is nog veel meer nodig maar dit is geweldig!
De boekencontrole is dit jaar uitgevoerd door Michiel van der Drift. Ook dit jaar onder de indruk van de gedetailleerde en goede jaarrekening.
Een van de laatst levende die de gevannenis heeft overleeft.
Ook de killing flets blijft indrukwekkend en niet te begrijpen. Ook de vader van onze gids is omgekomen. Ongelofelijk dat iedereen ouder dan 40 jaar de gevolgen nog dagelijks ondervinden.
Het monument met de verzameling aan schedels. Waarom leren wij toch niet van het verleden?
Dit willen wij toch niet meer.




site/cms BY TWEED.NL pprzz® website

sitemap Stichting Toetssteen

kernwoorden

Stichting Toetssteen
steentje bijdragen
ANBI-erkend
Cambodja
huizen bouwen voor de allerarmsten
Janne Ritskes
Annette Fuller Weimar
Giulio Tomaello
Cor Hoogeveen
Raimon Veen
Marcel Straver
draaiboek huizen bouwen
waterreservoirs
ziekenhuis
Nokor Tep Hospital for Women
Janne’s blog
 
Deze website wordt onderhouden met cms pprzz® een product van ontwerpbureau TWEED in Vinkeveen